900-letni Kamień Obrazkowy z Klotzow

Odkrycia archeologiczne zawsze niosą ze sobą niesamowitą historię, często stanowiąc most łączący nas z dawnymi epokami. Jednym z takich wyjątkowych znalezisk jest kamień obrazkowy odkryty w Klotzow, niewielkiej wsi w powiecie Vorpommern-Greifswald. Odkrycie to zaintrygowało nie tylko archeologów, ale także badaczy zajmujących się chrystianizacją Pomorza, gdyż może ono być ściśle związane z działalnością misjonarza, biskupa Otto z Bambergu.

Znalezisko w Klotzow – Opis Kamienia

W lipcu 2024 roku Piotr Wittenberg, mieszkaniec Klotzow, dokonał niezwykłego odkrycia podczas prac budowlanych przy swoim domu. W ziemi, zaledwie kilkanaście centymetrów pod powierzchnią, odkrył granitowy blok o wymiarach około metra wysokości, 60 cm szerokości i 40 cm głębokości. Na powierzchni kamienia wyrzeźbiono postać mężczyzny trzymającego krzyż na wysokości brzucha. Rzeźba ta, choć prostolinijna w formie, nosi znamiona stylu sztuki z XII wieku.

Odkrycie to zostało przewiezione do Schwerina w celu dokładniejszej analizy i sporządzenia dokumentacji. Kamień ważący pół tony wzbudził natychmiastowe zainteresowanie ekspertów. Dr Detlef Jantzen, archeolog krajowy Meklemburgii-Pomorza Przedniego, wskazał na unikalność znaleziska. W regionie znaleziono dotychczas jedynie pięć takich kamieni, co czyni odkrycie Wittenberga jeszcze bardziej wyjątkowym.

Chrystianizacja Pomorza – Rola Otto z Bambergu

Odkrycie kamienia obrazkowego z Klotzow wpisuje się w kontekst chrystianizacji Pomorza, która miała miejsce w XII wieku. Jednym z kluczowych postaci tego procesu był biskup Otto z Bambergu (ok. 1060-1139). Otto, będący jednym z najważniejszych misjonarzy tamtych czasów, dwukrotnie wyruszał na Pomorze w latach 1124 i 1128, by szerzyć chrześcijaństwo wśród pogańskich jeszcze wówczas Słowian.

Jego misje miały głębokie znaczenie nie tylko religijne, ale i polityczne. Otto z Bambergu, wysłany na Pomorze przez cesarza Henryka V, miał na celu podporządkowanie tych terenów chrześcijaństwu, co miało umocnić wpływy cesarza na terenach wschodnich. Jego pierwsza misja w 1124 roku była związana z regionem Pomorza Zachodniego, natomiast druga, cztery lata później, obejmowała także tereny współczesnej Meklemburgii-Pomorza Przedniego.

Otto z Bambergu był osobą niezwykle wpływową i szanowaną. W uznaniu jego zasług papież Paschalis II nadał mu paliusz – symbol godności arcybiskupiej, co mogło zostać upamiętnione na kamieniu odkrytym w Klotzow. Rzeźbiona postać z krzyżem przed ciałem może bowiem przedstawiać wysokiej rangi duchownego, co sugeruje hipotezę, że chodzi właśnie o biskupa Ottona.

Kamienie Obrazkowe – Symbolika i Historia

Kamienie obrazkowe, takie jak ten znaleziony w Klotzow, są rzadkimi artefaktami historycznymi, które pojawiały się głównie w epoce wikingów i wczesnym średniowieczu. Znane są głównie z terenu Skandynawii, gdzie najczęściej pełniły funkcję pamiątkowych płyt nagrobnych lub pomników upamiętniających ważne wydarzenia lub osoby.

W kontekście Pomorza i terenów dzisiejszej Polski, kamienie te pojawiały się sporadycznie, co czyni ich odkrycie tak cennym. W Meklemburgii-Pomorzu Przednim dotychczas znano pięć takich kamieni, z czego dwa z nich pochodzą z Rugii, dwa z Wolgast i jeden z Grüttow. Kamienie te często przedstawiają różnorodne sceny – od motywów religijnych po bardziej abstrakcyjne wzory.

Kamień z Klotzow jest jednak jedynym w regionie, który przedstawia postać z krzyżem, co nadaje mu szczególną wartość. Archeolodzy podejrzewają, że mógł on pełnić funkcję pomnika upamiętniającego działalność misyjną na tych terenach, a może nawet samego biskupa Ottona z Bambergu.

Klotzow – Miejsce o Bogatej Przeszłości

Wieś Klotzow, choć obecnie niewielka i niepozorna, ma bogatą historię sięgającą czasów średniowiecza. W pobliżu wsi znajdują się ślady dawnego kościoła lub kaplicy, co dodatkowo potwierdza hipotezę o religijnym charakterze okolicznych ziem. Warto zaznaczyć, że Klotzow leży niedaleko wyspy Uznam, do której prowadziła przeprawa promowa przez rzekę Pianę. Jest to miejsce, które mogło być ważnym punktem na szlaku misji Otto z Bambergu.

Otto podczas swojej drugiej wyprawy misyjnej odwiedził m.in. Uznam, co rodzi spekulacje, że mógł również dotrzeć do Klotzow. Choć nie ma na to bezpośrednich dowodów, to odkrycie kamienia obrazkowego stanowi kolejny trop, który może prowadzić do głębszych badań nad rolą tego miejsca w chrystianizacji regionu.

Znaczenie Odkrycia dla Współczesnej Archeologii

Odkrycie w Klotzow otwiera nowe możliwości badawcze dla archeologów i historyków zajmujących się okresem średniowiecza. Plany obejmują dalsze badania w okolicach wsi, mające na celu odnalezienie śladów dawnego kościoła lub innych struktur związanych z działalnością misyjną.

Równocześnie archeolodzy planują stworzenie trójwymiarowego modelu kamienia, co pozwoli na dokładniejszą analizę rzeźby i być może wyjaśni, co trzyma postać w swojej prawej ręce – detal, który na chwilę obecną pozostaje niejasny.

fot. Znalazca Peter Wittenberg, minister kultury Bettina Martin i archeolog państwowy dr. Detlef Jantzen prezentuje kamień.; WKM MV.; Ministerium für Wissenschaft, Kultur, Bundes- und Europaangelegenheiten Meklemburgia-Pomorze Przednie

źródło:

1. Ministerstwo Nauki, Kultury, Spraw Federalnych i Europejskich Meklemburgia-Pomorze Przednie

2. Arkeonews