Twierdza Kastel w Banja Luce, uznawana za jeden z najstarszych zabytków Bośni i Hercegowiny, po raz kolejny stała się świadkiem niezwykłych odkryć archeologicznych. Podczas badań prowadzonych w ramach szkoły archeologicznej z udziałem studentów i profesorów historii oraz archeologii, odsłonięto nieznaną wcześniej nekropolię oraz starożytne monety. Znaleziska te otwierają nowe możliwości badań nad historią regionu, którego dzieje sięgają epoki paleolitu.
Kastel to miejsce o strategicznym znaczeniu, usytuowane na lewym brzegu rzeki Vrbas, pomiędzy Mostem Miejskim a ujściem rzeki Crkvena. Jego historia sięga czasów rzymskich, kiedy na tym terenie znajdowała się osada Castra. Badania prowadzone w latach 80. XX wieku ujawniły, że obszar ten był zamieszkany już w paleolicie, czego dowodem są odkryte narzędzia krzemienne z okresu Gravettien. Dalsze wykopaliska odsłoniły ślady eneolitycznej osady, w tym ceramikę kultur Badenii i Vučedol.
Od sześciu lat Kastel stanowi centrum szkoły archeologicznej, umożliwiającej studentom zdobycie praktycznego doświadczenia w badaniach terenowych. Z czasem okazało się, że wcześniejsze badania nie objęły wszystkich warstw archeologicznych, co stworzyło przestrzeń do nowych odkryć.
Jednym z najbardziej niezwykłych odkryć ostatnich lat jest starożytna nekropolia, której istnienie nie było wcześniej znane. Według Borisa Radicia, współpracownika Republikańskiego Instytutu Ochrony Dziedzictwa Kulturowego i Historycznego, natrafiono na groby, które wyróżniają się swoją nietypową orientacją. Nie odpowiadają one ani chrześcijańskim, ani muzułmańskim tradycjom pochówkowym. Co więcej, groby zostały wkopane w starożytne mury, niszcząc ich strukturę, co sugeruje, że pochówki mogą pochodzić z okresu sprzed II wieku naszej ery.
W jednej z warstw odkryto późnoantyczną monetę datowaną na IV wiek, co może wskazywać na aktywność ludzką w okresie późnorzymskim. Oprócz monety odnaleziono liczne fragmenty ceramiki, jednakże ich dokładne datowanie utrudnia zmieszanie z ceramiką turecką. Znaleziska te świadczą o długotrwałym zasiedleniu twierdzy Kastel i jej znaczeniu jako miejsca przenikania różnych kultur.
Proces badań warstw archeologicznych w Kastel jest skomplikowany ze względu na ich przemieszanie. Zdaniem Radicia, stale zamieszkana twierdza stanowiła przestrzeń, w której nakładały się na siebie ślady różnych epok. To wyzwanie wymaga od badaczy wyjątkowej precyzji, zwłaszcza w analizie kolejnych odkryć.
Projekt badań archeologicznych w Kastel realizowany jest we współpracy z Muzeum Republiki Serbskiej, Stowarzyszeniem Archeologów Republiki Serbskiej, a także uniwersytetami w Banja Luce i Sarajewie Wschodnim. Finansowanie zapewniają Ministerstwo Edukacji i Kultury Republiki Serbskiej oraz władze miasta Banja Luka. Wspólny wysiłek instytucji naukowych i kulturalnych pozwala na kontynuowanie prac, które każdego roku przynoszą nowe odkrycia.
fot. Tomas Damjanovic Banjaluka; Wikipedia; Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International license.
źródło:
Arkeonews
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl